Çin’in “Rest”e “Rest”i

Geçtiğimiz günlerde yayımlanan Ulusal Güvenlik Stratejisi (UGS) belgesi, ABD’nin kısa ve orta vadede izleyeceği politikaların temel ilkelerini ortaya koymuştu. Bu belgenin ardından Çin’in Latin Amerika ve Karayiplerdeki ülkelerle ilişkilerini tanımlayan strateji belgesini yayımlaması[1], dünya düzeninin “yeni” ve hareketli bir dönemine girildiğinin en önemli göstergesi oldu.

İki belgenin içerikleri ise ABD’nin ve Çin’in “yeni” ve hareketli dönemde dünya sahnesinde sergileyecekleri politikalara dair bilgiler barındırıyor.

Çin Atakta

Belgenin UGS’nin ardından “restine rest” şeklinde yayımlanması ve özellikle Latin Amerika ile Karayiplerdeki ülkelerle “sınırlandırılması”, Pekin’in ABD’ye karşı artık açıktan oynamak istediğini gösteriyor.

UGS’de ABD sermayesi için pazar ve hammadde kaynağı bir “arka bahçe” olarak görülen Latin Amerika ve Karayiplerin esas alınması, Pekin’in aynı zamanda yıllardır kendisini “Asya Pivot” politikasıyla kuşatmaya çabalayan ABD’ye kendi bahçesinden cevap vermek istediğini ortaya koyuyor. Ki belgenin içeriği de Çin’in uzun soluklu ve ciddi bir süreçle bölgeye hamle yapacağına işaret ediyor.

Öncelikle Çin, belgede bölgeyi “Küresel Güney”in bir parçası olarak gördüğünü ifade ederek ideolojik bir yaklaşım sergiliyor. Zengin Kuzey-Yoksul Güney kutupları üzerinden yapılan bu tanımlamayla Çin, “güney” ülkelerine destek veren “lider ülke” rolünü üstlenmeye hazırlanıyor. Nitekim belgede “var olan siyasi iktidarların egemenliğinin” destekleneceğinin belirtilmesi, ABD’nin ve Batılı müttefiklerinin “demokrasi” getirmesi tehdidiyle yaşayan iktidarlar için oldukça hayati ve de “çekici”.

Buna ek olarak yayımlanan belgede Tek Kuşak Tek Yol projesi kapsamında bu ülkelere altyapı yatırımları yapılarak tedarik zincirine eklemlenmelerinin sağlanması, yapılacak ticarette doların yerine ulusal paraların kullanılmasının planlanması, savunmada ve güvenlikte işbirliği ile teknoloji, uzay ve yapay zeka alanlarında ortaklık yapılması, kültürel diplomasi aracılığıyla insani bağların kurulması gibi başlıkların öne çıkarılması, Pekin’in kendisine yaklaşanlara hayatın bütün alanlarında arka çıkarak destek olacağını açıkça ortaya koyuyor.

İçeride Güç ve Enerji

Çin’in “dışarıda” gösterdiği bu atak politikalar, “içerideki” güç ve enerjiyle de destekleniyor.

“Çin’in Manhattan Projesi” denilen projede Çinli bilim insanlarının yapay zekâ, akıllı telefonlar ve silahlarda kullanabilecek son teknoloji ürünü yarı iletken çipleri üretebilen makinenin prototipini yapmayı başarması[2] ile Pekin, Batı’nın teknolojik üstünlüğüne önemli darbe vurmanın eşiğinde.

Nitekim bu “başarı” sayesinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Trump’ın satışlarına izin verdiği ABD yapımı çiplerin kritik sanayilerde kullanılmaması emrini verdi.[3]

Öte yandan Çin, teknolojideki bu güçlenmeyi iktidar alanını gençleştirmeyle ikame ediyor. 1970’li yıllarda doğmuş yeni nesil kadroların 2026’da bölgesel düzeydeki yönetimlere getirilmeleri ve 2028 yılıyla birlikte de Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi’ne girmelerinin planlanması[4], Çin’in hazırlıklarının uzun vadeli olduğunu ortaya koyuyor.

Çin’in bu hamlelerine karşı ABD’den ve Batı’dan bilindik “sert” hamleler gelmekte.

NATO’nun Çin’i malzemede ve teknolojide oynadığı baskın rolden dolayı (Rusya ile birlikte) Avrupa’nın enerji güvenliği için tehdit olarak gördüğünü belirtmesi[5], ABD yönetiminin Tayvan’a 11,1 milyar dolarlık silah satışını onaylaması[6] Çin’le savaşmaya kararlı olduklarını gösteriyor.

Her ne kadar Britanya’nın dış istihbarat teşkilatı MI6’nın yeni şefi, “yayılmacı Rusya ile verimli iktisadi ilişkiler kurmak isteyen Çin arasında ayrım yapmalıyız”[7] dese de huylunun bugüne kadar huyundan pek vazgeçmediği de aşikâr. Keza bundan sonra Pekin’in ABD’nin “restlerine rest” diyeceği de.

---

[1] https://www.globaltimes.cn/page/202512/1350190.shtml

[2] https://www.reuters.com/world/china/how-china-built-its-manhattan-project-rival-west-ai-chips-2025-12-17/

[3] https://youtu.be/WRwqRoIfAAU?si=ZYZZYH7NBK7jGbMe

[4] https://asia.nikkei.com/politics/international-relations/us-china-tensions/new-cadre-of-chinese-leaders-in-2026-may-reshape-us-ties-think-tank

[5] https://www.politico.eu/article/china-poses-major-risk-to-europes-energy-grids-top-nato-official-radmila-sekerinska-warns/

[6] https://www.ft.com/content/feda40da-5297-43f8-80a0-a5252e6bc89e

[7] https://www.politico.eu/article/britain-new-female-mi6-chief-blaise-metreweli-wants-to-do-things-differently/