Çevirmenin Notu: Zuhour Mahmoud tarafından 27 Eylül 2025 tarihinde kaleme alınan bu yazıya şu linkten ulaşabilirsiniz:
https://en.al-akhbar.com/news/young--poor--and-restless--hassan--the-boy-from-sharshabouk
“O bu mahallede doğdu ve inanıyorum ki bu mahalle de
onunla birlikte şehit oldu. Bilinci burada şekillendi; yoksulları ve açları
gördü. Başkaları alamazken kendisinin bir kutu mortadella [bir çeşit salam-ç.n.]
alabilecek güce sahip olduğunu fark etti. Okula giyecek ayakkabı alamayan Suriyeli,
Kürt ve Filistinli mültecileri gördü. İşte onu gerçek bir lider yapan şeyin bu
olduğuna inanıyorum. Eğer Güneyde, Bazuriye’de büyümüş olsaydı, tüm bu
insanlarla karşılaşmaz ve tüm bu sefaleti görmezdi.”
A.A. – çocukluk arkadaşı
Hasan Abdülkerim Nasrallah, 1960 yılında Beyrut’un Karantina
semtindeki bir gecekondu mahallesi olan Şarşabuk’ta doğdu. Bugün bu mahallenin
yerinde Forum de Beyrouth bulunuyor, ancak 20. yüzyılın ortalarında burası,
Osmanlı katliamlarından kaçan Ermeni mültecileri barındırmak amacıyla on yıllar
önce inşa edilmiş, dar ve kaotik bir mahalleydi. Gelişigüzel inşa edilmiş
oluklu sac (zenko) evler, kanalizasyon sularının serbestçe aktığı asfaltsız dar
sokaklara sıkışmış durumdaydı. Lübnan’ın dört bir yanına dağılmış sayısız
“sefalet yuvasından” biriydi.
Kısa bir süre önce, Seyid Hasan Nasrallah’ın çocukluk
arkadaşlarından biriyle konuştum; bu arkadaş, Şarşabuk’ta tanıdığı o çocuğu son
derece ayrıntılı bir şekilde anlattı: Çizgi roman okuyup Bruce Lee filmlerini
izlemeye giderek geçirdikleri günleri; anlayamadıkları kitap ve filmleri
tartıştıkları anları; ve Arap ve İslam dünyasını meşgul eden büyük soruları o
saf zihinleriyle kavramaya çalıştıkları zamanları. Genç Nasrallah’ı, yaşına
göre son derece meraklı ve olağanüstü zeki biri olarak tarif etti. “Hepimiz, hatta
annem bile, Hasan’ın sıra dışı bir çocuk olduğunu biliyorduk,” dedi. “O kadar
meraklıydı ki, mahallemizden çok daha büyük konulara ilgi duyuyordu. UFO’larla
ve uzaylılarla bile ilgileniyordu.”
Şarşabuk’un çeşitliliği Beyrut için bile sıra dışıydı.
Ermeniler, Aleviler, Kürtler, Hıristiyanlar, Filistinliler ve Şiiler yan yana
yaşıyorlardı; onları bir araya getiren, kendi tercihlerinden çok ekonomik
sefalet ve arka arkaya gelen sürgün dalgalarıydı. “Dünyaya dair ilk algımızı
şekillendirmede rol oynayan karakterlerden biri, Garo adında bir Ermeni “abadai”siydi
(mahalle kabadayısı). O bizim Robin Hood’umuzdu.”
Gary Garabedian tarafından hayatı filme konu edilen Garo,
sonunda Beyrut polis teşkilatının kötü şöhretli 16. Tümeni tarafından bulunup
suikastla öldürüldü. “16. Tümen Garo’yu aradığı zamanlardan birinde, büyükannem
onu yatağının altına saklamıştı.”
Lübnan’daki İslami Direniş’in gelecekteki lideri işte böyle
bir dünyada büyüdü. Güney Lübnan’ın Bazuriye kasabasından bir sebze satıcısı
olan babası Abdülkerim, onu siyasetten uzak tutmayı umuyordu. Ancak mahalleden
kaçmak imkânsızdı. “Babası, oğlunun siyaset hakkında konuşmasına kesinlikle
karşıydı. Onu korumaya çalışıyordu.” Babası daha sonra küçük bir dükkan
açacaktı; henüz on dört yaşında olan Seyid Nasrallah ise burayı gayri resmi bir
siyasi buluşma mekânı haline getirerek, arkadaşlarını bir araya getirip inanç,
adaletsizlik ve devrim konularını tartışmaya başladı.
1960’ların sonlarına doğru Lübnan, yüz binlerce Filistinli
mülteciye ev sahipliği yapmaya başlamıştı; bunların çoğu Tel el-Zaatar gibi
aşırı kalabalık kamplarda yaşamak zorunda kalırken, bir kısmı da Karantina gibi
kenar mahallelerde toplanmıştı. Şarşabuk, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) gibi
çeşitli grupların yanı sıra Filistin Halk Kurtuluş Cephesi-Genel Komutanlık ve
Suriye Sosyalist Milliyetçi Partisi gibi sol eğilimli grupların ofisleriyle
doluydu. Bu gruplar mahalledeki gençleri harekete geçiriyor, yakındaki
kamplarda eğitiyor ve kısa süre sonra Lübnan İç Savaşı’na dönüşecek çatışmalara
hazırlıyordu.
Arkadaşı durumu şöyle açıklıyordu: “[Nasrallah]
Filistinlilere imreniyordu. Onların ortak bir projeleri vardı ve haklı bir
kurtuluş mücadelesi veriyorlardı.” “O zamanlar Lübnanlı Şiiler Filistin
kurtuluş hareketinin içinde yer almıyordu. Bence Lübnanlı Şiilerin
Filistinlilerle birlikte savaşma imkânını yaratan, FKÖ’ye katılan Iraklı
Şiilerin Lübnan’a gelmesi oldu.”
40 yıldan fazla bir süre sonra, şehit düştüğünde, Filistin
Kurtuluş Halk Cephesi, onu “Arap ulusuna karşı görevini yerine getirirken ve
Lübnan ile Filistin’i savunurken” öldürülen “Büyük Arap Ulusal Lider” olarak onurlandıran
bir afiş yayımlayacaktı.
Perşembe günleri, o ve arkadaşları, direniş, fedakârlık ve
ezilenlerin haklarından bahseden, hitabet yeteneği yüksek genç din adamı Seyyid
Muhammed Hüseyin Fadlallah’ın vaazlarını dinlemek için Burç Hamud’dan yürüyerek
giderlerdi. Fadlallah’ın sözleri Nasrallah’ın entelektüel uyanışını tetikledi
ve onu Şii ilahiyatına derinlemesine dalmaya yönlendirdi. “Gözlerimizi açan ilk
metin, Şii-Sünni diyaloğu üzerine temel bir eser olan Abdül Hüseyin
Şerafeddin’in el-Muracaat [Başvuru-ç.n.] adlı kitabıydı.”
Ancak Nasrallah’ın düşünce dünyası yalnızca Şii din adamları
tarafından şekillendirilmemişti. “Bizi en çok etkileyen üç kişi Garo, Che
Guevara ve Musa el-Sadr’dı. Guevara’nın anılarını Hasan’dan ödünç aldığımı
hatırlıyorum. O kitabı yirmi kez falan okumuş olmalıyım.”
1970’lerin ortalarında ailesi Bazuriye’ye döndüğünde, Seyyid
Hasan Nasrallah’ın hırsları ve merakı bir anda patlama yaşadı. Henüz on beş
yaşındayken, inancı siyasallaştırmayı ve Lübnan’ın ötekileştirilmiş Şii
nüfusunu ayağa kaldırmayı amaçlayan yeni bir dini eğitim akımının parçası olan
Baalbek Şii medresesine kaydoldu. İşte orada, 1974’te Emel Hareketi’ni kuran ve
Şiilerin Lübnan’ın mezhepsel düzeninde eşit vatandaşlar olarak tanınmasını
talep eden İran doğumlu din adamı İmam Musa el-Sadr’ın yazıları ile tanıştı.
Sadr’ın “el-mahrumin” (yoksunlar) için yaptığı çağrı, Nasrallah’ın Karantina’daki
kendi deneyimlerinde derin bir yankı buldu. Birkaç yıl içinde eğitim süreci onu
Lübnan’ın ötesine, Irak’ın Necef kentine götürdü; burada Muhammed Bakır el-Sadr
ve Ayetullah Humeyni gibi devrimci Şii şahsiyetlerle tanıştı.
70’lerin sonlarına doğru Karantina, sağcı Hıristiyan
milisler tarafından kuşatıldı ve daha sonra “Karantina Katliamı” olarak
anılacak olan olayda mahalle sakinleri bölgeden kovuldu. Şarşabuklu gençler zamanla
farklı yollara savruldular; kimileri Filistin direnişine katılırken, diğerleri
gerici güçlere katıldı; genç Hasan gibi bazıları ise sonunda Lübnan'ın güneyini
özgürleştirecek ve uzun süredir mahrum bırakıldıkları temsiliyet hakkını ötekileştirilmiş
Şii yoksullarına kazandıracak Şii direniş hareketlerine katıldı.
“Yıllar geçtikçe iletişimimiz seyrekleşip düzensizleşse de, Seyid
Hasan ile zaman zaman haberleşirdik” dedi A.A. “Sanırım bu, birbirimizin
inançlarını ve duruşunu karşılıklı olarak yoklama çabasıydı. Hâlâ aynı yolda
olduğumuzdan emin olmak için. İlkelerimizden taviz vermediğimizden ve ihanet
etmediğimizden emin olmak için.”
Karşılaştığı yoksulluk, çeşitlilik ve militan ruh, Şarşabuk’un
dar sokaklarını onun için hem onun imtihan alanı hem de bir okul haline
getirdi. Din ona ahlaki bir pusula sundu, ancak mahallesi, arkadaşları, sinema
ile vaazlara yaptığı ziyaretler, gerçek bir devrimcinin hayat hikâyesinin
temelini oluşturuyordu.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder