(Çeviri) Çin Enfeksiyon Zincirini Nasıl Kırdı? – Vijay Prashad, Du Xiaojun, Weiyan Zhu

31 Mart 2020’de dünyanın dört bir yanından – Oxford Üniversitesi’nden Pekin Normal Üniversitesi’ne – bir grup bilim insanı Science’ta önemli bir makale yayınladı. Bu makale – “Çin’de COVID-19 Salgınının İlk 50 Gününde Bulaşma Kontrol Tedbirlerinin İncelenmesi” – Çin Hükümeti’nin Wuhan’ı kapatmamış olması ve ulusal acil durum müdahalesine başlamamış olması halinde, Wuhan dışında ek olarak kesin 744.000 COVID-19 vakasıyla karşılaşılmış olacağını öne sürüyor. “Çin’de alınan kontrol önlemleri” diye iddia ediyor yazarlar “potansiyel olarak dünyadaki diğer ülkeler için dersler barındırıyor. ”

Dünya Sağlık Örgütü’nün Çin’i ziyaret ettikten sonra hazırladığı Şubat raporunda, ekip üyeleri şöyle yazıyordu: “Daha önce bilinmeyen bir virüs karşısında, Çin belki de tarihteki en iddialı, çevik ve agresif hastalığı önleme çabasını sundu.”

Bu raporda, virüsün ve hastalığın hızlı yayılmasını önlemek için; bir yandan bir aşı ve COVID-19 için spesifik bir ilaç tedavisi olmaksızın çalışan bilim insanları virüs hakkında bilgi biriktirirken, diğer yandan Çin Hükümeti’nin çeşitli kademeleri ve toplumsal örgütler tarafından alınan önlemlerin detaylarına ulaşıyoruz.

Bir Planın Ortaya Çıkışı

Ocak 2020’nin ilk günlerinde Ulusal Sağlık Komisyonu (USK) ve Çin Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (HKM), daha sonra “nedeni bilinmeyen bir virüsün yol açtığı zatürre” olarak tanımlanan hastalığın tanısı, tedavisi ve laboratuvar testleriyle uğraşmak için protokoller oluşturmaya başladılar. Hubei Eyaletindeki USK ve sağlık birimleri tarafından yapılacaklar işlemlerle ilgili broşür hazırlandı ve 4 Ocak’ta Wuhan şehrindeki tüm tıbbi kurumlara gönderildi; aynı gün şehir genelinde eğitim verildi. 7 Ocak’a kadar Çin HKM ilk yeni koronavirüs türünü izole etti ve üç gün sonra Wuhan Viroloji Enstitüsü (Çin Bilimler Akademisi) ve diğer enstitüler test kitlerini geliştirdiler.

Ocak ayının ikinci haftasıyla birlikte, virüsün doğası hakkında daha fazla şey biliniyordu ve böylece bu bilgilere göre bir plan şekillenmeye başladı. 13 Ocak’ta USK, Wuhan şehri yetkililerine limanlarda ve istasyonlarda insanların vücut ısılarını kontrol etmeye başlamaları ve halka açık toplantıları azaltmaları talimatını verdi. Ertesi gün USK, tüm Çin’i öldürücü yeni koronavirüs nesline karşı uyaran ve halk sağlığı için acil bir duruma hazırlık yapan ulusal bir telekonferans düzenledi. 17 Ocak’ta USK, halk sağlığı görevlilerini virüs hakkında eğitmek için Çin’in eyaletlerine yedi muayene ekibi gönderdi ve 19 Ocak’ta USK, Çin’in birçok sağlık birimine test kitleri için nükleik asit reaktifleri dağıttı. Çin Tabipler Birliği’nin eski başkanı Zhong Nanshan, 18 ve 19 Ocak’ta denetim yapmak için Wuhan Şehrine giden üst düzey bir ekibe liderlik etti.

Sonraki birkaç gün içinde USK, virüsün nasıl bulaştığını ve bu bulaşmanın nasıl durdurulabileceğini anlamaya başladı. 15 Ocak ile 3 Mart arasında USK’nin izlenecek yola dair hazırladığı kılavuz yedi baskı yaptı. Bu kılavuzlara baktığımızda, virüs ve virüsü azaltmaya dair planlar hakkındaki bilginin kesin bir gelişimini görmekteyiz; bu bilgiler ribavirin kullanımı ve Çin ve allopatik ilaçların bir kombinasyonu da dâhil olmak üzere yeni tedavi yöntemlerini içeriyordu. Geleneksel Çin Tıbbı Ulusal İdaresi son olarak hastaların yüzde 90’ının geleneksel bir ilaç aldığını ve ilacın, kullanan hastaların yüzde 90’ında etkili olduğunu rapor edecekti.

22 Ocak’ta Wuhan’a giriş ve çıkışın kısıtlanması gerektiği anlaşıldı. O gün, Devlet Konseyi Bilgilendirme Ofisi insanları Wuhan’a gitmemeleri konusunda uyardı ve ertesi gün şehir tamamen kapatıldı. Virüsün korkunç gerçekliği şimdi herkese açık hale geldi.

Hükümetin Faaliyetleri

25 Ocak’ta Çin Komünist Partisi (ÇKP) iki lideri – Li Keqiang ve Wang Huning – ile birlikte Merkez Komite COVID-19 Önleme ve Kontrol Merkezi Lider Grubu’nu oluşturdu. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, gruba virüsü zapt edecek politikaları belirlerken en iyi bilimsel düşünceyi uygulamalarını ve her türlü kaynağı insanların sağlığını ekonomik kaygılardan üstün tutarak kullanmaları görevini verdi. 27 Ocak’ta Devlet Konseyi Başkan Yardımcısı Sun Chunlan, virüsün kontrol edilmesi için uygulanacak yeni agresif karşılığı şekillendirmek için Wuhan şehrine giden bir Merkez Rehberlik Ekibine liderlik etti. Zamanla, hükümet ve Komünist Parti virüsün üstesinden gelmek için dört noktada özetlenebilecek bir ajanda geliştirdi:

1. Sadece eyaletin kapatılmasını sağlamakla kalmayıp aynı zamanda eyalet trafiğini en aza indirgeyerek virüsün yayılmasını önlemek. Bu önlem zaten başlamış olan Çin Yeni Yılı tatili nedeniyle karmaşıktı; aileler birbirlerini ziyaret edeceklerdi ve marketlere uğrayacaklardı (bu, Çin’deki 1,4 milyar insanının yani neredeyse hepsinin birbirlerinin evlerinde toplandığı en büyük kısa süreli insan göçüdür). Bütün bunların önlenmesi gerekiyordu. Yerel yetkililer, enfeksiyonların kaynağı üzerinde çalışmak ve incelemek ile bulaşma yolunu izlemek için en gelişmiş epidemiyolojik düşünceyi kullanmaya başlamıştı. Bu, virüsün yayılmasını engellemek için zorunluydu.

2. İşçiler için koruyucu ekipman, hastalar için hastane yatakları ve ekipmanların yanı sıra tedavileri için kullanılan ilaçlar da dâhil olmak üzere sağlık emekçilerine kaynaklar tanzim etmek. Bu, daha sonra iki tam teşekküllü hastane (Huoshenshan Hastanesi ve Leishenshan Hastanesi) dâhil olmak üzere geçici tedavi merkezlerinin inşasını da içeriyordu. Artan tarama, geliştirilen ve üretilmekte olan test kitinden daha fazlasını gerektirdi.

3. Eyaletin kapatılması süresince eyalet sakinlerine yiyecek ve yakıt verilmesini sağlamak.

4. Söylentilere değil, bilimsel gerçeklere dayanan bilgilerin kamuya açıklanmasını sağlamak. Bu amaçla bir ekip, ilk vakaların raporlarından Ocak ayının sonuna kadar olan yerel makamların tüm sorumsuz eylemlerini araştırdı.

Bu dört nokta, Şubat ve Mart ayları boyunca Çin Hükümeti ve yerel yetkililerin yaklaşımını tanımlamaktaydı. USK’nin önderliğinde, enfeksiyon zincirini kırma mücadelesini koordine etme yetkisine geniş çapta sahip, ortak bir önleme ve kontrol mekanizması kuruldu. Wuhan şehri ve Hubei eyaleti Nisan ayının başına kadar 76 gün boyunca sana bir kilit altında kaldı.

23 Şubat’ta Başkan Xi Jinping, Çin’in her bölgesinden gelen 170.000 idari bölge ve Komünist Parti kadrosu ile askeri yetkiliye konuşma yaptı; Xi, “Bu bir kriz ve aynı zamanda büyük bir sınav” dedi. Çin’in tüm vurguları salgınla mücadele etmek, insanların sağlığını ilk sıraya koymak ve aynı zamanda Çin’in uzun vadeli ekonomik gündeminin zarar görmemesini sağlamak olacaktı.

Mahalle Komiteleri

Virüse karşı verilen yanıtın önemli -ve göz ardı edilmiş- bir kısmı Çin toplumunu tanımlayan kamusal eylemde bulunuyordu. 1950’lerde kentteki sivil örgütler – ya da juweihui – mahalle sakinlerinin karşılıklı güvenlik ve yardımlarını organize etmelerinin bir yolu olarak gelişti. Wuhan’da, kapatılma geliştikçe, insanların vücut ısılarını kontrol edenler, yiyecek dağıtanlar(özellikle yaşlılara) ve tıbbi malzeme sağlamak için kapı kapı dolaşanlar mahalle komitelerinin üyeleriydi. Çin’in diğer bölgelerinde mahalle komiteleri, içeri giren ve çıkan insanları izlemek için mahallelerin girişinde vücut sıcaklığını kontrol noktaları oluşturdu; bu yerinden yönetimle temel halk sağlığının gerçekleşmesiydi. 9 Mart tarihi itibariyle bu komitelerde çalışan 53 kişi hayatını kaybetti, bunların 49’u Komünist Parti üyesiydi.

Komünist Parti’nin 90 milyon üyesi ve partinin taban örgütlerinin 4,6 milyon üyesi, Çin’in 650.000 kent ve kırsal topluluğunun ön cephelerinde halkın ülke çapında harekete geçmesine yardımcı oldu. Parti üyesi olan sağlık emekçileri, ön cephedeki tıbbi müdahalenin bir parçası olmak için Wuhan’a gitti. Diğer parti üyeleri mahalle komitelerinde çalıştılar ya da virüse karşı yeni platformlar geliştirdiler.

Yerinden yönetimler tarafından yaratıcı yanıtlar üretildi. Hunan Eyaleti, Changsha, Yuhua Bölgesi, Tiaoma Kasabası, Tianxinqiao Köyünde, köyün sözcüsü olan Yang Zhiqiang, köylülere yeni yıl ziyaretleri yapmamalarını ve birlikte akşam yemeği yememelerini tavsiye etmek için 26 hoparlörün “yüksek sesini” kullandı. Guangxi Zhuang Özerk Bölgesi’ndeki Nanning’de polis, kapatılma düzeninin ihlal edilmemesi gerektiğini hatırlatmak için trompet sesini çaldığı dronları kullandı.

Siçuan eyaletindeki Çengdu’da, 440.000 vatandaş virüsün bulaşmasını engellemek için bir dizi kamu eyleminde bulunacak ekipler oluşturdular: Bu ekipler sağlık yönetmeliklerini yayınladılar, vücut ısılarını kontrol ettiler, gıda ve ilaçları ulaştırdılar ve travmatize olmuş insanları ulaşmanın yollarını buldular. Komünist Parti kadroları şirketleri, sosyal grupları ve gönüllüleri bir araya getirerek yerel bir öz yönetim yapısına öncülük ettiler. Pekin’de kent sakinleri kayıtlı kullanıcılara virüs hakkında uyarı gönderen ve virüsün şehirdeki hareketini izlemeye yardımcı olmak için kullanılabilecek bir veritabanı oluşturan bir uygulama geliştirdi.

Tıbbi Müdahale

Li Lanjuan, Wuhan’a giren ilk doktorlarından biriydi; oraya vardığında tıbbi testlerin “zor elde edildiğini” ve tıbbi malzemelerle ilgili durumun “oldukça kötü” olduğunu hatırladı. Birkaç gün içinde, diyordu Li, şehre 40.000’den fazla sağlık çalışanı geldi ve hafif semptomları olan hastalar geçici tedavi merkezlerinde tedavi edildi, ciddi şekilde etkilenenler ise hastanelere götürüldü. Koruyucu ekipman, testler, solunum cihazları ve diğer malzemeler çabucak getirildi. “Ölüm oranı büyük ölçüde azaldı,” dedi Dr. Li Lanjuan. “Sadece iki ay içinde Wuhan’daki salgın durum esasen kontrol altındaydı.”

Çin’in dört bir yanından halka anketler yapmak için 1.800 epidemiyolojik ekip- her ekipte beş kişi vardı – geldi. Jilin eyaletinden gelen ekiplerden birinden olan Wang Bo, ekibinin kapı kapı dolaşarak “zorlu ve tehlikeli” epidemiyolojik araştırmalar yaptığını söyledi. Jilin ekiplerinden birinin üyesi olan Yao Laishun, haftalar içinde ekiplerinin 374 kişinin epidemiyolojik araştırmalarını gerçekleştirdiğini ve 1383 yakın teması izlediğini ve gözlediğini söyledi; bu, kimin enfekte olduğunun ve tedavi edildiğinin yanı sıra henüz semptom göstermemiş veya negatif test sonucuna sahip olanların izole edilmesi gerektiğini belirlemek için önemli bir çalışmadır. 9 Şubat’a kadar sağlık yetkilileri Wuhan’da 4,2 milyon hane (10.59 milyon kişi) muayene ettiler; yani nüfusun yüzde 99’unu muayene ettiler, devasa bir uygulama.

Tıbbi cihazların, özellikle de sağlık emekçileri için koruyucu ekipmanların, üretim hızı nefes kesiciydi. 28 Ocak’ta Çin günde en az 10.000 kişisel koruyucu ekipman (KKE) üretti ve 24 Şubat’a kadar üretim kapasitesi günde 200.000’i aştı. 1 Şubat’ta hükümet günde 773.000 test kiti üretti; 25 Şubat’a kadar günlük üretim 1,7 milyon kit idi; 31 Mart’a kadar ise günde 4,26 milyon test kiti üretildi. Yetkili makamların talimatıyla endüstriyel tesisler, koruyucu giysiler, ambulanslar, solunum cihazları, elektrokardiyograf monitörleri, solunum nemlendirme terapi makineleri, kan gazı analizörleri, hava dezenfektan makineleri ve hemodiyaliz makinelerinin seri üretimine geçtiler. Hükümet, herhangi bir tıbbi ekipman sıkıntısı olmamasını sağlamaya odaklandı.

2003 SARS salgını üzerinde çalışan ve 2015 yılında dünyanın ilk Ebola aşısını geliştirmek için Sierra Leone’ye giden Çin’in önde gelen virologlarından Chen Wei, ekibi ile Wuhan’a koştu. Bu ekip 30 Ocak’a kadar taşınabilir bir test laboratuvarı kurdu; 16 Mart’a kadar ekibi, klinik çalışmalara giren ilk yeni koronavirüs aşı maddesini ürettiler ve Chen araştırmanın bir parçası olarak ilk aşılananlardan biri oldu.

Yardım

60 milyon nüfusa sahip bir eyaleti iki aydan fazla kapatmak ve 1,4 milyar nüfuslu bir ülkeyi büyük ölçüde kapatmak kolay değildir. [Bunun]Sosyal ve ekonomik etkisi her zaman çok büyük olacaktı. Ancak Çin Hükümeti – ilk direktiflerinde – ülkenin uğradığı ekonomik darbenin cevapsız kalmayacağını söyledi; halkın refahının, oluşturulacak herhangi bir politikada başat olması gerekiyordu.

22 Ocak’ta, Lider Grup oluşmadan önce hükümet, COVID-19 hastalarına yönelik tıbbi tedavinin garanti edildiğini ve bunun ücretsiz olacağını belirten bir genelge yayınladı. Daha sonra COVID-19’u tedavi etmek için gereken ilaç ve tıbbi hizmetlerden oluşan masrafların tamamen sigorta fonu tarafından karşılanacağını belirten bir sağlık sigortası geri ödeme politikası oluşturuldu; böylece hiçbir hasta para ödemek zorunda kalmayacaktı.

Kapatılma sırasında hükümet, normal fiyatlarla yiyecek ve yakıt tedarikini sağlayacak bir mekanizma oluşturdu. Çin Yağ ve Gıda Maddeleri Şirketi, Çin Tahıl Rezervleri Grubu ve Çin Ulusal Tuz Endüstrisi Grubu gibi devlet işletmeleri pirinç, un, yağ, et ve tuz tedarikini artırdı. Çin Tedarik ve Pazarlama Kooperatifleri Federasyonu, işletmelerin çiftçi kooperatifleriyle doğrudan bağlantı kurmasına yardımcı oldu; Çin Tarım Sanayi Ticaret Odası gibi diğer kuruluşlar arz ve fiyat istikrarını koruma sözü verdiler. Kamu Güvenliği Bakanlığı, fiyatı artırmak ve stok yapmayı engellemek için 3 Şubat’ta bir toplantı yaptı; 8 Nisan’a kadar Çin’deki savcılık örgütleri, salgınla ilgili ceza gerektiren suçların işlendiği 3158 vakayı araştırdı. Devlet, küçük ve orta ölçekli işletmelere finansal destek sundu; buna karşılık işletmeler güvenli bir çalışma ortamı sağlamak için uygulamalarını yenilediler (örneğin Guangzhou Lingnan Kablo Şirketi, öğle molaları çakışmayacak şekilde düzenlendi, işçilerin vücut sıcaklıklarını test etti, çalışma alanını periyodik olarak dezenfekte etti, solunum cihazlarının çalışmasını sağladı ve sağlık personellerine maskeler, gözlükler, el losyonu ve alkol bazlı dezenfektanlar gibi koruyucu ekipman temin etti).

Kapatılma

The Lancet’te Hong Konglu dört epidemiyologun yayınladığı bir araştırma, Wuhan’ın Ocak ayı sonunda kapatılmasının, enfeksiyonun Hubei Eyaleti dışına yayılmasını önlediğini gösteriyor; Pekin, Şanghay, Shenzhen ve Wenzhou gibi büyük şehirlerde, diye yazıyorlardı, kısmi kapatılmadan sonraki iki hafta içinde enfeksiyon sayısında bir çöküş görüldü. Bununla birlikte araştırmacılar, COVID-19’un virülansı [enfeksiyon yapma gücü-ç.n.] ve sürü bağışıklığının olmaması nedeniyle, virüsün ikinci bir dalgasının olabileceğini yazmaktalar. Bu, yeni koronavirüs hakkında uyanık olmaya devam eden Çin Hükümeti’ni endişelendiren bir şey.

Bununla birlikte kutlama havai fişekleri, kapatılma kaldırılırken Wuhan gökyüzünü kapladı. Sağlık personelleri ve gönüllüler rahat bir nefes aldılar. Çin, zinciri hızla kırmak için önemli kaynaklarını – sosyalist kültürünü ve kurumlarını – kullanabilmişti. 

(Bu yazı El Yazmaları için People Dispatch sitesinden Türkçeye Caner Malatya tarafından çevrildi. Orijinali için:  https://peoplesdispatch.org/2020/04/14/how-china-broke-the-chain-of-infection/)

(Çeviri) Hindistan’ın Sıklıkla Gözden Kaçan Bir Bölgesi, Koronavirüsle Savaşta Dünyaya Yol Gösteriyor – Vijay Prashad, Subin Dennis

K.K. Shailaja, Hindistan’ın güneybatısında 35 milyonluk nüfusa sahip Kerala eyaletinde iktidarda olan Demokratik Sol Cephe hükümetinde sağlık bakanı. 25 Ocak 2020’de Çin’in Wuhan kentinde COVID-19’un patlak vermesi üzerine yapılacakları tartışmak için üst düzey bir toplantı yaptı. Onu özellikle endişelendiren şey, Çin’in Hubei eyaletinde öğrenimi gören çok sayıda Keralalı öğrenci olmasıydı. Shailaja, 2018’de Kerala’yı vuran Nipah virüsü sırasında departmanını hızlı ve verimli bir şekilde yönlendirdiği için geniş çapta övgü kazanmıştı. Shailaja virüs Wuhan’dan diğer bölgelere yayılmaya başlarsa kaybedilecek zamanın olmadığını fark etti; eyalet hükümeti enfekte olması muhtemel kişileri tanımlamak ve daha sonra test etmek, yayılmayı azaltma ve hastaları tedavi etmek için gerekli olan mekanizmaları kurmak zorunda kaldı. 26 Ocak 2020’de Shailaja’nın departmanı işi koordine etmek için bir kontrol odası kurdu.

Kerala’nın Sağlık Departmanı, Nipah virüs kampanyasının benzeri bir şekilde harekete geçti. Çalışmak için 18 komite kurdular ve eylemlerini değerlendirmek için günlük akşam toplantıları düzenlediler; çalışmanın en önemli özelliği ise bu akşam toplantılarından sonra Shailaja’nın sakin ve rasyonel bir şekilde neler olduğunu ve departmanının neler yaptığını açıkladığı günlük basın toplantılarıydı. Bu basın toplantıları – ve daha sonra eyaletin Başbakanı Pinarayi Vijayan’ın basın toplantıları – önce virüsün şiddeti konusunda eğitilmesi gereken ve daha sonra virüsün ölümcüllüğünü yenmek için kitlesel bir kampanyaya katılmaları gereken halka liderlik etti.

Wuhan’da bulunan ve koronavirüsü olan bir tıp öğrencisi evine döndü ve 30 Ocak’ta testi pozitif çıktı; daha sonra iki öğrenci daha virüsle Kerala’ya geri döndü. Kerala’nın Sağlık Departmanı tarafından kurulan sistem onları başka bir yere yerleştirdi; onlara da test yapıldı ve [öğrenciler] karantinaya alındılar. Bu öğrenciler virüsten kurtuldular ve sonrasında Kerala’da ikincil veya topluca yayılım olmadı. Hükümet kurduğu sistemi dağıtmadı, çünkü bu virüsün öldürücü olacağı hemen anlaşıldı ve virüsün üstesinden gelmek bu kadar kolay olmayacaktı.

Mart ayına kadar, büyük ölçüde Avrupa’dan Kerala’ya gelenler nedeniyle, koronavirüs pozitif vakaların sayısı arttı. Kerala halkı -çok sayıda insanı dünya çapında eğitim gördükleri ve çalıştıkları için- olağanüstü hareketlidir. Toplumun bu uluslararası karakteri eyalet hükümetini pandemilere karşı duyarlı hale getirmektedir.

Zincir Kır

“Zinciri Kır” Kerala’daki sol hükümetin sloganı idi. Düşünce basit: Koronavirüsü pozitif olan kişiler başkalarıyla temas ettiğinde, daha sonra onlar daha fazla insanla temas ettikten sonra virüs çok daha hızlı yayılır ve böylece salgın da yayılır. Virüsü taşıyanlar başkalarıyla temas etmezse, o zaman dağılma zinciri kırılır.

Fakat virüsü taşıyıp taşımadığınızı nasıl anlarsınız? Dünya Sağlık Örgütü bunu öğrenmenin tek yolunun -temel belirtileri gösteren herkese- halka test uygulamak ve daha sonra enfekte olanların kendilerini karantinaya aldıklarından emin olmak olduğunu belirtti. Çeşitli nedenlerden dolayı, ama kısacası genellikle halkın durumundan çok borsaların durumuyla daha fazla ilgilenen hükümetlerin işe yaramazlıkları nedeniyle,  bu testler yetersizdir. Hindistan hükümetinin sağlık harcamaları dikkate değer derecede kayıtsız idi: Sağlığa GSYİH’sının sadece yüzde 1,28’ini harcadı, bu da 1000 kişi başına sadece 0,7 hastane yatağı olduğunu, ülkede sadece 30.000 solunum cihazı olduğu ve 100.000 kişi başına sadece 20 sağlık çalışanı (DSÖ standardı olan 22’nin altında) düştüğü anlamına gelmektedir. Bu küresel bir salgın için hazırlıklı olunmadığını göstermektedir.

Komünist ve Sol partilerin bir koalisyonu tarafından yönetilen Kerala hükümeti, şimdiye kadar Hindistan’da açık ara koronavirüs için en fazla sayıda kişiyi test eden iktidardır. “Zinciri kırmak” için hükümet sıkı bir “temas takibi” yürütüyor ya da enfekte olmuş kişinin kimlerle temasa geçtiğini ve sonra o kişinin kimlerle temasa geçtiğini inceliyor, böylece muhtemelen enfekte olmuş insanların bütün zincirini bilgilendirilebiliyor ve tecrit edebiliyor. Enfekte kişilerin bulundukları yerleri gösteren yol haritaları basılıyor ve o sırada orada bulunan kişilerden tarama yapılmaları ve test edilebilmeleri için Sağlık Departmanına başvurmaları istenmektedir. Yol haritaları sosyal medya ve hükümetin telefon uygulaması GoK Direct aracılığıyla yaygın bir şekilde dağıtılmaktadır. Yerel hükümet yetkilileri ve ASHA sağlık çalışanları (yerel halk sağlığının temel direği olan kadınlar), enfekte olmuş kişileri bulma ve onların temas ettikleri kişilerin de tecrit olduğundan emin olma altyapı çalışmalarını yapıyorlar.

Fiziksel Mesafe, Sosyal Birlik

Virüsün yüzeylerde kaldığı ve hava yoluyla taşındığı anlaşılır hale gelir gelmez, eyalet hükümeti kaynaklarını el dezenfektanları ve maskeleri üretmek için seferber etti. Bir kamu sektörü şirketi el dezenfektanı üretmeye başladı. Gençlik hareketi – Hindistan Demokratik Gençlik Federasyonu – ve diğer kuruluşlar da el dezenfektanı üretmeye başlarken, kadın kooperatifi birimleri – Kudumbashree (4,5 milyon üyesi var) – maskeler üretmeye başladılar.

Yerel yöneticiler kendi acil durum komitelerini kurdular ve halka açık alanları temizlemek için gruplar oluşturdular. Hindistan Komünist Partisi(Marksist)’nin kitle örgütleri otobüsleri sterilize etti ve yolcuların ellerini ve yüzlerini yıkaması için otobüs istasyonlarına lavabolar kurdular. Kerala’daki en büyük sendika federasyonu -Hindistan Sendikalar Merkezi-, işçileri kamusal alanları dezenfekte etmeye ve karantinaların bir sonucu olarak sıkıntı çeken diğer işçilere yardım etmeye çağırdı. Bu kapsamlı temizlik kampanyaları toplum üzerinde pedagojik bir etkiye sahipti, çünkü gönüllüler “zinciri kırmak” için sosyal gereklilikler konusunda topluma talimat verebildiler.

Dünyada nüfusun en yoğun olduğu bölgelerden birinde karantina kolay bir mesele değildir. Hükümet, hastaları karantinaya almak için koronavirüs bakım merkezleri kurmak üzere boş binaları devraldı ve evde karantinaya alınması gereken ancak aşırı kalabalık evlerde bulunanların hükümet tarafından kurulan tesislere taşınmaları için düzenlemeler yaptı. Karantinadaki ve bu merkezlerdeki herkes Yerel Öz Yönetimler tarafından beslenecek, tedavi edilecek ve tedavinin faturası eyalet hükümeti tarafından ödenecek.

Fiziksel izolasyon ve karantina ile ilgili önemli bir sorun ruhsal sıkıntıdır. Hükümet, bu durumdan korkan veya gergin olanlar için şimdiye kadar yaklaşık 23.000 -ve daha da fazla- danışma oturumu gerçekleştiren 241 danışmanların bulunduğu çağrı merkezleri kurdu. Hindistan Komünist Partisi(Marksist)’nin politbüro üyesi,  eyalet Başbakanı Pinarayi Vijayan baş terapistlerden biri oldu. Vijayan’ın basın toplantıları serinkanlı ve sakinceydi. Toplantılarında Vijayan, insanların hükümet tesislerini nezaket ve haysiyetle kullanması gerektiğine değiniyordu. Pinarayi Vijayan, “Fiziksel uzaklık, sosyal birlik — şu anda sloganımız bu olmalı” demekteydi.

Yardım

Hindistan Başbakanı Narendra Modi, koronavirüse karşı tuhaf bir tavır aldı. Kısmi sokağa çıkma yasağı çağrısında bulundu ve Hindistanlıları sanki virüsü korkutuyormuş gibi ellerini çırpmaya ve tavalara vurmaya çağırdı. Aslında onun sağcı partisinin takipçileri virüsün gürültüyle öldürülebileceğini iddia eden mesajları yaydılar. Kerala’nın başbakanı, Modi’nin sönük konuşmasıyla aynı gün, 270 milyon dolarlık bir yardım paketi açıkladı. Pakette, kadın kooperatifi Kudumbashree aracılığıyla ailelere verilen borçlar, kırsal istihdam garanti programı için daha yüksek tahsisler, yaşlılara iki aylık emekli maaşı ödemeleri, ücretsiz tahıl yiyecekleri ve sübvansiyonlu fiyatlarla yiyecek sağlamaları için aşevleri desteği yer alıyor. Su ve elektrik için kamu hizmetleri ödemelerinin yanı sıra borç ödemelerine ait faizler ertelenecek.

2008-09 mali krizi sonrasında alınan kötü kararların bir sonucu olarak dünyanın dört bir yanındaki halk sağlığı sistemleri tamamen tükenirken; 2006’dan 2011’e kadar iktidarda olan Solcu hükümet görev süresi boyunca, yenilenen eyaletin halk sağlığı sistemini nispeten daha da güçlendirmek için bolca para harcadı.

İhtiyat

Neoliberalizmin büyük zaferlerinden biri, demokrasiyi zayıf bir devlet ile sadece savaş ve parayla ilgilenen bir hükümet olarak ve otoriterizmi halkın iyiliğini düşünen güçlü kurumları olan devlet olarak tasvir etmesiydi. Bu, -daha büyük ölçüde- Çin’in veya -Hindistan Birliği’nde bir eyalet olarak- Kerala’nın virüs salgınıyla savaşabilirken tasavvurlarda nasıl başarısız olarak görüldüklerinin nedenidir. Hem Çin’de hem de Kerala’da, toplumun kurumları nispeten sağlam kalmaktadır; dahası, aktif sosyalist partilerle birlikte dünyanın bu bölgelerinin politik dünyası, virüsle mücadelede zamanlarını ve enerjilerini vermeleri için parti üyelerinin ve kitle örgütleri üyelerinin içindeki gönüllülük ruhunu çağırabildi.

COVID-19’a karşı mücadele sona ermedi. İhtiyatlı olmak gerekli. Aşıların test edilmesi ve onaylanması gerekiyor; Çin’de Kübalı doktorlar tarafından etkin bir şekilde kullanılanlar da dahil olmak üzere daha iyi tedavilerin araştırılması ve paylaşılması gerekmektedir. Ancak ihtiyatlı olunsa bile, Kerala gibi yerlerden alınan dersler dikkate alınmalıdır.

Bir salgında rasyonel bir insan, yaygın korkunun ve damgalanmanın kolektif eyleme panzehir olduğu kapitalist bir toplumdan ziyade insanların virüsü yenmek için bir araya geldiği sosyalizmin normlarına göre yönetilen bir toplumda yaşamayı tercih eder.

 

Vijay Prashad Hintli bir tarihçi, editör ve gazetecidir. LeftWord Books’ın baş editörü ve Tricontinental: Sosyal Araştırmalar Enstitüsü’nün müdürüdür.

Subin Dennis, Tricontinental: Sosyal Araştırmalar Enstitüsü’nde ekonomist ve araştırmacıdır.

(Bu yazı MR Online sitesinden Türkçeye El Yazmaları için Caner Malatya tarafından çevrildi. Yazının orijinali için https://mronline.org/2020/03/24/an-often-overlooked-region-of-india-is-a-beacon-to-the-world-for-taking-on-the-coronavirus/)

(Çeviri) Çin, Küresel Salgından Önceki Haftalarda SARS-CoV-2’yi Nasıl Öğrendi?-Vijay Prashad, Du Xiaojun, Weiyan Zhu

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 11 Mart 2020’de küresel salgını ilan etti. Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, o gün yapılan basın toplantısında bunun “bir koronavirüsün neden olduğu ilk salgın” olduğunu söyledi.“ Son iki hafta içinde Çin dışındaki COVID-19 vakalarının sayısı 13 kat arttı ve etkilenen ülke sayısı ise üç katına çıktı” diye ekledi. 11 Mart’tan itibaren bu virüsün ölümcül olduğu ve insanlığın bu virüsün üstesinden kolaylıkla gelebilecek kapasiteye sahip olduğu anlaşıldı. Ancak bu her zaman çok net değildi.

17 Mart’ta Scripps Araştırma Enstitüsü’den (ABD) Kristian Andersen ve ekibi, yeni koronavirüs türü olan SARS-CoV-2’nin genlerinde, yarasalarda veya pangolinlerde görülen herhangi bir koronavirüste görülmeyen polibazik bölünme bölgesi olarak bilinen bir mutasyona sahip olduğunu ve virüsün insanlara yıllar önce geçme olasılığının olduğunu ve bunun ille de Wuhan’da olması gerekmediğini gösterdiler. Guangdong Uygulamalı Biyolojik Kaynaklar Enstitüsü’nden Dr. Chen Jinping ve meslektaşları, elde ettikleri verilerin insanlarda görülen yeni koronavirüsün doğrudan pangolinden gelen bir koronavirüs türünden evrimleştiği iddiasını desteklemediğini belirten bir makaleyi 20 Şubat’ta yayınlamışlardı. Dikkat çekici bir epidemiyolog olan Zhong Nanshan, “COVID-19’un ilk olarak Çin’de ortaya çıkması, onun Çin’de doğduğu anlamına gelmez” dedi.

Bilimsel çalışmalar devam edecek ve nihayetinde bu çalışmalar bize bu virüs hakkında kesin bir anlayış kazandıracaktır. Şimdilik, virüsün doğrudan Wuhan pazarında ortaya çıktığı konusunda netlik yok.

Batı medyası, Batılı bilim insanlarını dikkatli olmaya çağırırken bile, istikrarlı bir şekilde, virüsün kaynağı hakkında bilimsel temeli olmayan iddialarda bulundu. Wuhan’daki doktorları veya Çin’deki halk sağlığı uzmanlarını kesinlikle dinlemiyorlardı.

Wuhan’daki doktorlar ilk kez Aralık ayında hastanelerindeki hastaları gördüklerinde, bilgisayarlı tomografi taramaları ciddi akciğer hasarını göstermesine rağmen, hastaların zatürree olduğuna inanıyorlardı; hastalar tipik tıbbi tedaviye yanıt vermiyorlardı. Doktorlar durumdan endişe duydu, ancak bunun bölgesel bir salgın ve sonra küresel bir salgın haline geleceğini düşünmeleri için bir neden yoktu.

Wuhan’daki doktorlar ve hastaneler nihayetinde önlerindeki kanıtlarla uğraşmaya başladılar ve bunun bilinmeyen bir virüs olduğu ve hızla yayıldığı anlaşılır anlaşılmaz, Çin’in ulusal Hastalık Kontrol Merkezi (HKM) ve daha sonra DSÖ ile temasa geçtiler.

Sadece Batı gazetelerini, özellikle de Çin hükümetinin salgın hakkındaki bilgileri bastırdığını ve Çin uyarı sisteminin işe yaramadığını ileri süren ve geniş çapta yayılan bir raporu sunan New York Times’ı okursanız, bunları bilemezsiniz.

Araştırmamız sonucunda bu argümanların hiçbirinin doğru olmadığını bulduk. Çin hükümetinin bilgiyi sistematik olarak bastırdığına dair bir kanıt yoktur; yalnızca birkaç doktorun, bilgileri kamuya açıkladıkları ve yerleşik protokolleri kullanmadıkları için hastaneleri veya yerel polis karakolları tarafından kınandıklarına dair kanıtlar vardır. Çin’in doğrudan raporlama sisteminin hatalı olduğuna dair bir kanıt da yoktur; bunun yerine sadece sistemin, herhangi bir sistem gibi, bilinmeyen veya sınıflandırılmamış salgınlara kolayca uyum sağlayamadığına dair kanıtlar vardır.

Çin tıp sisteminin, diğer sistemler gibi, sağlık hizmetinin aciliyetleri gibi şeyleri bildirmek için titiz bir prosedürü vardır. Sağlık personeli hastane idaresine rapor verir ve daha sonra çeşitli düzeylerde HKM ve Sağlık Komisyonlarına rapor verilir; internet tabanlı doğrudan raporlama sistemini de kullanabilirler. Sağlık personelinin sorunu bildirmesi uzun sürmedi ve üst düzey bir araştırma ekibinin Wuhan’a ulaşması ise çok az zaman aldı. Araştırmamızın bulduğu şey bu.

Çin Hükümeti Bilgileri Baskıladı mı?

Hubei Eyaleti Geleneksel Çin ve Batı Tıbbı Entegre Hastanesi’nde Solunum ve Kritik Tıp Merkezi direktörü Dr. Zhang Jixian, 26 Aralık’ta yaşlı bir çift gördü. Hastalıkları onu canını sıktı. Doktor, çiftin sağlıklı görünen oğlunun akciğerinin BT taramasını yaptı; ancak sonuç “buzlu cam opasitesi gösterdi.” Sebeplerinden emin olmayan Dr. Zhang, durumu hastanenin başhekim yardımcısı Xia Wenguang’a ve hastanenin diğer bölümlerine bildirdi; hastane bunu derhal Jianghan İlçe Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne anlattı. Bunlar 24 saat içinde gerçekleşti.

28 ve 29 Aralık’ta Hubei Eyalet Hastanesi’ne daha fazla hasta geldi. Doktorlar hala bu hastaların zatürree semptomları sunduğundan ve önemli akciğer hasarlarına sahip olmalarından daha fazlasını bilmiyorlardı. Doktorlar için, virüsün yayılması için en yakın yerin Güney Çin Deniz Ürünleri Pazarı olduğu anlaşıldı. Vakaların artması üzerine 29 Aralık’ta hastanenin başhekim yardımcısı Xia Wenguang doğrudan eyalet ve il sağlık komisyonlarının hastalık kontrol bölümüne rapor verdi. O gün, belediye ve il sağlık komisyonlarının hastalık kontrol departmanı Wuhan HKM, Jinyintan Hastanesi ve Jianghan İlçe HKM’den epidemiyolojik bir araştırma için Hubei Eyalet Hastanesini ziyaret etmelerini istedi. 31 Aralık’ta Ulusal Sağlık Komisyonu’ndan uzman bir grup Pekin’den Wuhan’a geldi. Başka bir deyişle Pekinli yetkililer sorunun ilk belirtisinden beş gün sonra Wuhan’a vardılar.

Uzman grubun Pekin’den gelmesinden bir gün önce bir doktor — Dr. Ai Fen —tıp fakültesinden sınıf arkadaşlarına gizemli virüse dair duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi. Dr.Ai Fen, tanımlanamayan zatürreenin test raporunu gördü. “SARS koronavirüs” kelimelerini kırmızı kalemle yuvarlak içine aldı, fotoğrafladı ve tıp fakültesinden bir sınıf arkadaşına verdi. Rapor, Dr. Li Wenliang (Komünist Parti üyesi) ve daha sonra polis tarafından kınanan yedi doktor da dâhil olmak üzere, Wuhan’daki doktorlar arasında yayıldı. 2 Ocak günü Wuhan Merkez Hastanesi Denetleme Biriminin Başkanı, Dr. Ai Fen’i hastanenin kanalları dışında bilgi yayınlamaması konusunda uyardı.

Bu doktorların aldıkları kınamalar, virüs hakkındaki bilgilerin bastırıldığına dair kanıt olarak sunulmaktadır. Bu mantıklı değil. Kınamalar Ocak ayının başında gerçekleşti. 31 Aralık’a kadar Pekin’den üst düzey bir ekip geldi ve o gün DSÖ’ye bilgi verildi; bu iki doktor kınanmadan önce Çin’in HKM’si ve DSÖ bilgilendirilmişti.

7 Şubat 2020’de Ulusal Denetim Komisyonu durumu araştırmaları için Wuhan’a bir soruşturma ekibi göndermeye karar verdi. 19 Mart 2020’de ekip, soruşturmanın sonuçlarını yayınladı ve bulgularını paylaşmak için bir basın toplantısı düzenledi. Soruşturma sonucunda Wuhan Kamu Güvenlik Bürosu, Dr. Li Wenliang’a verilen kınama mektubunu iptal etmek için bir genelge yayınladı. 2 Nisan’da Dr. Li Wenliang ve virüse karşı savaşta ölen 13 kişi, hükümet tarafından şehit olarak onurlandırıldı (Şehitlik, Komünist Parti ve Çin Halk Cumhuriyeti tarafından vatandaşlarına verilen en yüksek onurdur).

Yerel yetkililerin salgını Pekin’e bildirmekten korktuğuna dair bir kanıt yok. New York Times’ın söylediği gibi, konuya ışık tutmaya çalışan “muhbirlerin” olduğuna dair bir kanıt yok. Dr. Zhang bir muhbir değildi; kendisi, bilginin DSÖ’ye birkaç gün içinde aktarılmasını sağlayan yerleşik protokolü takip etti.

Çin’in Erken Uyarı Sistemi

Kasım 2002’nin ortalarında, Çin’in Guangdong Eyaleti’ndeki Foshan’da bir SARS salgını patlak verdi. Doktorlar neler olduğunu kolayca anlayamadılar. Sonunda, Şubat ayının ortalarında, Çin Sağlık Bakanlığı, DSÖ Pekin ofisine bir haftada “100’den fazla insanın ölümüne neden olan ‘tuhaf bulaşıcı bir hastalığı’ açıklayan” bir e-posta yazdı. Mesajda ayrıca, o anda, “insanların kendilerini koruyabileceğini düşündükleri herhangi bir ilacın eczanelerdeki stoklarını boşalttığı bir “panik” tutumunun” olduğu belirtiliyordu. Bu SARS salgınını kontrol altına almak sekiz ay sürmüştü.

Sonrasında Çin hükümeti, sağlık acil durumlarının kontrollerinin altından çıkmasından önce kontrolü sağlayabilmek için doğrudan bir raporlama sistemi kurdu. Sistem açıkça tanımlanmış bulaşıcı hastalıklar için çok iyi çalışmakta. Fudan Üniversitesi’nde Sağlık Ekonomisi profesörü olan Dr. Hu Shanlian, bu türden iki vakayı anlatıyor. Çocuk felcini yok etme uzman grubunun bir parçası olan Shanlian’ın ekibi, Çinghay’da iki çocuk felci vakası buldu. Yerel hükümet, vakaları merkezi hükümete bildirdi ve acilen aşılama yapılmaya başlandı ve ayrıca dışarıdan gelmiş olan çocuk felcini etkili bir şekilde kontrol etmek için çocuklara oral çocuk felci aşısı verildi. [Dr. Hu Shanlian] Ayrıca Pekin’de, İç Moğolistan Özerk Bölgesi’nden gelen iki veba vakası hakkında bilgi veriyor. “Bu tür hastalıklar” diye yazıyor “doğrudan raporlama sistemiyle hızlıca sönümlendirilebilir.”

Çocuk felci ve veba gibi iyi bilinen rahatsızlıklar kolayca erken uyarı sistemine girilebilir. Ancak virüsler doktorların kafasını karıştırırsa, sistem kolaylıkla çalışamaz. Bazı klinik kayıtlarını meslektaşlarına ileten Dr.Ai Fen, hepatit ve tüberküloz gibi olağan hastalıklarda doğrudan raporlama sisteminin çok etkili olduğunu söylüyor. “Ama bu sefer ne olduğu bilinmiyordu,” diyor. Şanghay’dan Dr. Zhang Wenhong, doğrudan raporlama sisteminin “dünyanın birçok ülkesinde bilinen patojenler [MERS, H1N1 gibi] veya hızlı yayılmayan ve insana geçmesi sınırlı olan patojenlerde [H7N9 gibi] çok daha güçlü olduğunu” söyledi. Yeni bir virüsle karşılaşılırsa, tıbbi personel ve doğrudan raporlama sistemi şaşkına döner.

Enfeksiyon hakkında netlik olmadığında ise ilerlemenin en etkili yolu, hastanedeki hastalık kontrol bölümünü bilgilendirmektir. Tam olarak Dr. Zhang Jixian’ın yaptığı da buydu ve onun amiri olan hastanenin başhekimi yerel HKM ile temasa geçti ve onlar da Çin’in ulusal HKM’si ve Çin Ulusal Sağlık Komisyonu ile temasa geçti. Dr. Zhang’ın uyarısından sonraki beş gün içinde DSÖ, Wuhan’daki gizemli virüs hakkında bilgilendirildi.

21 Ocak’tan bu yana DSÖ günlük durum raporu yayınlamaktadır. İlk rapor 31 Aralık ile 20 Ocak arasındaki olayların altını çizmekteydi. Bu raporun ilk önemli vurgusunda, 31 Aralık’ta DSÖ Çin Ofisi’nin “Çin’in Hubei Eyaleti Wuhan Şehrinde etiyolojisi bilinmeyen (nedeni bilinmeyen) zatürree vakalarının” olduğuna dair bilgilendirildiği söylenmektedir. Çinli yetkililer 7 Ocak’ta yeni tür koronavirüsü izole ettiler ve daha sonra 12 Ocak’ta teşhisi sağlayacak kitlerinin geliştirilmesinde kullanılmak üzere yeni koronavirüsün genetik dizisini paylaştılar. Virüsün bulaşma şekli hakkında kesin bilgi ise daha sonra da gelmeyecekti.

Doğrudan raporlama sistemi, yeni koronavirüs hakkındaki bilgilerle 24 Ocak 2020’de güncellendi. Şimdi bu, deneyimlerden bu öğrenilmişti.

Gerçekler ve İdeoloji

Florida Senatörü Marco Rubio, DSÖ’nü “Çin Komünist Partisine hizmet etmekle” suçladı. Rubio, ABD’nin, “DSÖ’nün, küresel bir salgının ilan edilmesine kabul edilemeyecek kadar yavaş karar vermesine ve Çin’in DSÖ’nün dürüstlüğüne leke sürmesine ilişkin soruşturmalar” açacağını yazdı. DSÖ için ABD fonları şu an askıda. Karakteristik olarak Rubio ise hiçbir gerçeği sunmadı.

DSÖ küresel salgını ilan etmede yavaş mı davrandı? Bilinen ilk H1N1 vakası 15 Nisan 2009’da Kaliforniya’da tespit edildi; DSÖ iki ay sonra yani 11 Haziran’da küresel salgını ilan etti. SARS-CoV-2 vakasında, bilinen ilk vakalar Ocak 2020’de tespit edildi; DSÖ 11 Mart’ta yani bir buçuk ay sonra küresel salgını ilan etti. Bu arada DSÖ, Wuhan’a (20-21 Ocak) ve Pekin, Guangdong, Siçuan ve Wuhan’a (16-24 Şubat) soruşturma ekipleri gönderdi; deklarasyondan önceki soruşturmaları oldukça kapsamlıydı. DSÖ deklarasyonu için zaman çerçevesi benzerdi, hatta 2020’de 2009’dakinden daha da hızlı olmuştur.

Ya New York Times ya da Marco Rubio’nun, Çin hükümetini ve Çin toplumunu küresel salgın nedeniyle suçlamak ve başarısızlıklarının sadece DSÖ’yü tehlikeye atmakla kalmayıp salgına neden olduğu sonucuna varmak için aciliyetleri var. Gerçekler önemsiz hale gelmekte. Bu yazıda gösterdiğimiz şey, ne gerçeklerin kasıtlı olarak bastırıldığı ne de yerel yetkililerin Pekin’e rapor vermede korkularının olduğudur; ne de sistemin gerçekten çöktüğüdür. Koronavirüs salgını gizemli ve karmaşıktı ve Çinli doktorlar ile yetkililer alelacele neler olduğunu öğrendiler ve sonra – mevcut gerçeklere dayanarak – rasyonel kararlar aldılar.

(Bu yazı El Yazmaları için People Dispatch sitesinden Türkçeye Caner Malatya tarafından çevrildi. Orijinali için: https://peoplesdispatch.org/2020/04/07/how-china-learned-about-sars-cov-2-in-the-weeks-before-the-global-pandemic/)

(Çeviri) KoronaŞok’un Ortasında Çin’e Karşı Büyüyen Yabancı Düşmanlığı – Vijay Prashad, Du Xiaojun, Weiyan Zhu

25 Mart’ta G7 ülkelerinin dışişleri bakanları bir açıklamayı yayınlamada başarısız oldular. Şu anda G7’nin başkanı olan Amerika Birleşik Devletleri, diğer birkaç üye tarafından kabul edilemez olarak görülen açıklamanın hazırlanmasından sorumluydu.

Amerika Birleşik Devletleri taslakta, “Wuhan Virüsü” ifadesini kullandı ve küresel pandemiden Çin hükümetinin sorumlu olduğunu ileri sürdü. Daha önce, ABD Başkanı Donald Trump “Çin Virüsü” ifadesini kullanmıştı (kullanmayı bırakacağını söylemişti) ve ekibinden bir üyenin Trump’ın “Kung Flu” karalamasını kullandığını duyduğunu bildirdi. Fox News’te haber sunan Jesse Watters ırkçı görüşünü filtrelemeden açıkladı: “[Virüs] neden Çin’de başladı? Çünkü çiğ yarasa ve yılan yenilen pazarlara sahipler.” ABD’deki Asyalılara yönelik şiddet içeren saldırılar, Trump yönetiminin yönlendirdiği damgalamanın bir sonucu olarak arttı.

Virüs Avrupa veya Kuzey Amerika’ya ulaşmadan çok önce, 14 Şubat’ta yapılan bir konuşmada, Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, oldukça doğru bir şekilde, “damgalama değil dayanışma” çağrısında bulundu. Ghebreyesus, Çin’i virüs nedeniyle suçlamanın, aslında virüsü Çin’e en iğrenç şekilde saldırmak için bir silah olarak kullanmanın oldukça cazip olacağını biliyordu.

Sloganı – damgalama değil dayanışma – küresel pandemiye verilecek enternasyonalist ve hümanist bir cevabı, virüse verilen dar, bağnaz ve bilimsel olmayan bir cevaptan keskin bir şekilde ayırmayı amaçlamıştı.

Kökenler

Virüsün resmi adı SARS-CoV-2 ve birçok virüsün geliştiği gibi gelişti: Hayvanlar ve insanlar arasında bulaşma yoluyla. Bu virüsün nerede geliştiği konusunda henüz bir fikir birliği yoktur; bir iddia Çin’in Hubei eyaletindeki Wuhan kentinde vahşi hayvanların satıldığı Hunan Toptan Deniz Ürünleri Pazarı’nın batı ucunda geliştiğine dairdir. Önemli bir neden ise tarımın, insanların SARS-CoV-2 gibi yeni patojenlerle daha yüksek etkileşim şansına sahip olduğu ormanlara ve iç bölgelere yayılmış olmasıdır.

Fakat şüphesiz insanlar için en tehlikeli olan virüs, böyle bir virüs değil. Son zamanlarda, H1N1, H5Nx, H5N2 ve H5N6 gibi bir dizi panzootik kuş gribini gördük. H5N2’nin ABD’de ortaya çıktığı bilinmesine rağmen, “Amerikan virüsü” olarak bilinmemektedir ve kimse bunun için ABD’yi damgalama girişiminde bulunmamıştır. Bilimsel isim, bu ya da o ulusun sorumlu olmadığı bu virüsleri tanımlamak için kullanılırdı; bu virüslerin gelişi, ormanlara giren insanlar ve insan uygarlığı (tarım ve şehirler) ile vahşi doğa arasındaki denge hakkında daha temel bir soruyu ortaya çıkarmaktadır.

Bir virüsün adlandırılması tartışmalı bir konudur. 1832’de kolera Britanya Hindistanı’ndan Avrupa’ya doğru ilerledi. Adı “Asya Kolerası” idi. Fransızlar demokrat olduklarından otoriterlik hastalığına boyun eğmeyeceklerini düşündüler; fakat Fransa, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki hijyen durumuyla ilgili olduğu kadar bakterilerle de ilgili olan kolera tarafından tahrip edildi (Kolera 1848’de Amerika Birleşik Devletleri’ne çarptığında, Kamusal Yıkanma Hareketi doğdu).

Sadece İspanya “İspanyol Gribi’ne” adını vermişti çünkü bu isim I. Dünya Savaşı’nda savaşan ülkelerin çoğunda gazetecilik sansürlendiği için ortaya çıktı. İspanya’daki medya, savaşta olmasa da grip hakkında geniş bir bildirimde bulundu ve böylece pandemi ülkenin adını aldı.

Aslında kanıtlar İspanyol Gribi’nin ABD’de, tavukların virüsü askerlere bulaştırdığı Kansas’taki bir askeri üste başladığını göstermekteydi. Daha sonra virüs, pandeminin kayıplarının yüzde 60’ının gerçekleştiği Britanya Hindistanı’na gidecekti. Bu virüs asla “Amerikan Gribi” olarak adlandırılmadı ve hiçbir Hindistan hükümeti, hayvandan insana bulaşmasının orada gerçekleşmesi nedeniyle ABD’den tedavi masrafı almaya çalışmadı.

Çin ve Koronavirüs

Lancet Tıp Dergisi’nde yayınlanan önemli bir makalede, Profesör Chaolin Huang, “[SARS-CoV-2]’nin tanımlanan ilk hastanın semptom başlangıç tarihi 1 Aralık 2019’dur” diye yazmıştı. Başlangıçta virüsün doğası ve insandan insana bulaşıp bulaşmayacağı konusunda yaygın bir karışıklık vardı. Virüsün bilinen virüslerden biri olduğu ve esas olarak hayvanlardan insanlara bulaştığı varsayılmıştı.

Hubei Eyaleti Entegre Çin ve Batı Tıbbı Hastanesi Solunum ve Kritik Bakım Tıbbı Bölümü Müdürü Dr. Zhang Jixian, yeni koronavirüs zatürre salgını hakkında alarm veren ilk doktorlardan biriydi. 26 Aralık’ta Dr.Zhang, gribi karakterize eden semptomlar olan yüksek ateşi ve öksürüğü olan yaşlı bir çift gördü. Yapılan ileri tetkik, influenza A ve B, mikoplazma, klamidya, adenovirüs ve SARS şüphesini ortadan kaldırıyordu. Çiftin bir oğluna yapılan BT taraması, bir şeyin akciğerlerinin iç kısmını kısmen doldurduğunu gösterdi. Aynı gün başka bir hasta – deniz ürünleri pazarından bir satıcı – aynı semptomları gösterdi. Dr. Zhang, dört hastayı Wuhan’ın Jianghan İlçesi’nin Çin Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne bildirdi. Sonraki iki gün boyunca Dr. Zhang ve meslektaşları, deniz ürünleri pazarını ziyaret eden ve aynı semptomları olan üç hasta daha gördüler. 29 Aralık’ta Hubei Eyaleti Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi, hastanedeki yedi hastayı araştırmak için uzmanlar gönderdi. 6 Şubat’ta Hubei Eyaleti, Dr. Zhang ve ekibi tarafından virüsü belirleme ve ortaya çıkarma mücadelesinde yapılan değerli çalışmaları fark etti. Onun işini baskılama girişimi olmadı.

İki diğer doktor – Dr. Li Wenliang (Wuhan Merkez Hastanesi’nden bir göz doktoru) ve Ai Fen (Wuhan Merkez Hastanesi’nin acil tedavi bölümünün şefi) – yeni virüse açıklık getirmek için kafa karışıklığından kurtulmaya çalışırken önemli bir rol oynadılar. İlk günlerde her şey bulanık göründüğünden, yetkililer tarafından sahte haberler yaydıkları gerekçesiyle kınandılar. Dr. Li 7 Şubat’ta koronavirüsten öldü. Başlıca tıp ve hükümet kurumları – Ulusal Sağlık Komisyonu, Hubei Eyaleti Sağlık Komisyonu, Çin Tıp Doktoru Birliği ve Wuhan yönetimi – ailesine halk adına başsağlığı diledi. 19 Mart’ta Wuhan Kamu Güvenlik Bürosu, Dr. Li’yi uygunsuz bir şekilde kınadığını itiraf etti ve memurlarını suçladı. Dr.Ai Fen’e ayrıca yalan haber yaymayı bırakması söylenmişti, ancak Şubat ayında bir özür aldı ve daha sonra Wuhan Yayın ve Televizyon İstasyonu tarafından tebrik edildi.

Eyalet yetkilileri yeni virüsü 29 Aralık’dan beri biliyorlardı. Ertesi gün Çin’in Hastalık Kontrol Merkezi’ni bilgilendirdiler ve ertesi gün 31 Aralık’ta, Wuhan’da rapor edilen ilk gizemli enfeksiyondan bir ay sonra, Çin Dünya Sağlık Örgütü’nü (DSÖ) bilgilendirdi. Virüs 3 Ocak’ta tanımlandı; bir hafta sonra Çin, yeni koronavirüsün genetik dizisini DSÖ ile paylaştı. Dünya çapında acil bilimsel çalışmaların gerçekleşerek aşının bulunması için Çin DNA’yı paylaştı; şimdi ise 4’ü daha önceden test edilen olmak üzere 43 aşı adayı var.

Çin Ulusal Sağlık Komisyonu Çin Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi, Çin Tıp Bilimleri Akademisi ve Çin Bilimler Akademisi’nden bir uzman ekibi topladı; bu ekip virüs örnekleri üzerinde bir dizi deney yaptı. 8 Ocak’ta yeni koronavirüsün gerçekten salgının kaynağı olduğunu doğruladılar. Virüsten ilk ölüm 11 Ocak’ta rapor edildi. 14 Ocak günü, Wuhan Belediye Sağlık Komisyonu hala insandan insana bulaştığına dair kanıt olmadığını, ancak insandan insana bulaşmanın sınırlı olduğunu kesinlikle söylenemeyeceğini belirtti.

Bir hafta sonra, 20 Ocak günü, Dr. Zhong Nanshan yeni koronavirüsün insandan insana yayılabileceğini söyledi (Çin Komünist Partisi üyesi Dr. Zhong, ünlü bir solunum uzmanı ve Çin’de SARS’a karşı mücadelede öncü bir kişiydi). Bazı sağlık çalışanlarına virüs bulaştı. O gün Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Başbakan Li Keqiang, hükümetin her düzeyine virüsün yayılması konusuna dikkat etmelerini söyledi; Ulusal Sağlık Komisyonu ve diğer resmi organlara acil müdahale önlemleri almaya başlamaları söylendi. Wuhan, bu virüsün insandan insana bulaşmasından üç gün sonra, 23 Ocak’ta tamamen tecrit edildi. Ertesi gün Hubei eyaleti Seviye-1 alarmını etkinleştirdi. 25 Ocak’ta Başbakan Li, bir koordinasyon grubu kurdu. İki gün sonra Wuhan’ı ziyaret etti.

Çin’in, bilinmeyen bir virüsle karşılaşıldığı durumda, yapılabileceklerden farklı bir şey yapıp yapamayacağı belirsizdir. 16-24 Şubat tarihleri arasında Çin’i ziyaret eden bir DSÖ ekibi, raporunda hükümeti ve Çin halkını virüsün yayılmasını engellemek için ellerinden geleni yaptığı için övdü; Wuhan’a binlerce doktor ve sağlık personeli geldi, virüs bulaşmış olanlar için iki yeni hastane inşa edildi ve çeşitli sivil toplum kuruluşları tecrit altında olan ailelere yardım etmek için harekete geçti. Çinli yetkililerin enfeksiyonların yükselişini – büyük bir yeni araştırma gösterisi olarak – durdurmak için yaptıkları şey, enfekte olanları hastanelere yerleştirmek ve onlarla temasta bulunanları da karantinaya almaktı. Hedeflenen bu politika, enfeksiyon zincirinde bulunanları tespit edebildi ve böylece enfeksiyon zincirini kırdı.

Dünya ve Çin

Hindistan’ın Kerala Eyaleti Sağlık Bakanı K. K. Shailaja, Wuhan’daki vakaların yükselişini izledi ve Hindistan’ın 35 milyonluk bu eyaletinde acil durum önlemlerine başladı. Beklemedi. Çin’in yaptığı şey, Shailaja’ya ve ekibine neler yapmaları gerektiğini öğretti. Böylece onlar virüsü Hindistan’ın bu bölgesinde tutabildiler.

Amerika Birleşik Devletleri sorunun ciddiyeti hakkında erkenden bilgilendirildi. Yılbaşında Çin Hastalık Kontrol Merkezi (HKM) yetkilileri, tatilde olan ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri başkanı Dr. Robert Redfield’ı aradı. New York Times, “Duydukları onu sarstı” diye yazdı. Çin HKM başkanı Dr. George F. Gao, günler sonra Redfield ile konuştu ve konuşma sırasında Dr. Gao “gözyaşlarına boğuldu”. Bu uyarı ciddiye alınmadı. Bir ay sonra, 30 Ocak’ta, ABD Başkanı Donald Trump çok daha laubali bir pozisyon aldı. “Sizi temin ederim ki.” dedi koronavirüs hakkında, “Bunun bizim için iyi bir sonla sonuçlanacağını düşünüyoruz.” 13 Mart’a kadar ulusal bir acil durum ilan etmedi ve bu sırada virüs Amerika Birleşik Devletleri’nde yayılmaya başladı.

Dünyanın dört bir yanındaki diğerleri de laubaliydi. Fransa’nın “Asya kolerası”ndan etkilenmeyeceğini düşünen 1832’deki Fransız politikacılar gibiydiler. 1832’de Asya kolerası diye bir şey yoktu, ama sadece hijyenik sistemi zayıf olan insanlara zarar verecek kolera vardı. Aynı şekilde Çin virüsü diye bir şey yoktur; sadece SARS-CoV-2 vardır. Çin halkı bize sadece bazı denemeler ve kendi paylarına düşen hatalardan sonra bu virüse karşı koymanın yolunu gösterdi. Şimdi bu dersi öğrenme zamanı. DSÖ’nün dediği gibi, “test, test, test” ve ardından tecritler, izolasyonlar ve karantina dikkatlice ayarlanmalı. Virüsle mücadelede uzmanlığını geliştiren Çinli doktorlar şimdi İran, İtalya ve başka yerlere, enternasyonalizm ruhunu ve işbirliğini getiriyor.

4 Mart’ta Çin’e giden DSÖ ekibine başkanlık eden Dr. Bruce Aylward ile New York Times bir röportaj gerçekleştirdi. Çinlilerin virüse gösterdiği tepki sorulduğunda, şöyle dedi: “Onlar savaşta olduğu gibi harekete geçtiler ve virüsün korkusu onları yönlendirdi. Kendilerini gerçekten Çin’in geri kalanını korumanın ön saflarında gördüler. Ve dünyanın… ”

Vijay Prashad Hintli bir tarihçi, editör ve gazetecidir. LeftWord Books’ın baş editörü ve Tricontinental: Sosyal Araştırmalar Enstitüsü’nün müdürüdür.

Du Xiaojun, çevirmen olarak çalışıyor ve Şanghay’da yaşıyor. Çalışma alanları uluslararası ilişkiler, kültürlerarası iletişim ve uygulamalı dilbilim üzerinedir.

Weiyan Zhu, Pekin’de yaşayan bir avukattır. Sosyal ve politik konularla ilgilenmektedir.

(Bu yazı counterpunch.org sitesinden Türkçeye El Yazmaları için Caner Malatya tarafından çevrilmiştir. Yazının orijinali için https://www.counterpunch.org/2020/03/31/growing-xenophobia-against-china-in-the-midst-of-coronashock/)